Girit Türklerinin 126. Çile Yıldönümü!

17 Nisan 1897'de Osmanlı İmparatorluğu ile Yunanistan Krallığı arasında, "Otuz Gün Savaşı" olarak da adlandırılan savaş başladı. Savaş yaklaşık bir ay (19 Mayıs 1897) sürdüğü için bu adla anılmıştır. 

Başlangıçta Yunanistan'ın Osmanlı idaresindeki Rumları isyana kışkırtmaya üzerine Osmanlı İmparatorluğu Müşir (Maraşal) Ethem (Gazi) Paşa (1844-1909) komutasındaki yaklaşık 120 Bin askerle 17 Nisan 1897'de Yunanistan'a savaş ilan etmiştir. Osmanlı İmparatorluğu'na ait olan Teselya ve İyon Denizi kıyısındaki "Arta" limanı 1878 Berlin Antlaşması uyarınca 1881'de Yunanistan'a verilmişti. Bu genişlemeden sonra Yunanistan’ın yeni hedefi Epir (Yanya) ve Girit adasıydı. 

Yunanistan Kralı I. Yorgi'nin (1845-1913) veliahdı I. Konstantin (1868-1923) bir miktarı Danimarka askeri ve İtalyan gönüllülerinden oluşan yaklaşık 75 Bin kişilik Yunan Ordusuyla, 18 Nisan 1897'de Milona geçidinde Osmanlı Ordusunun karşısına çıktı. Ethem Paşa ilk savaşı üstün bir galibiyetle kazandı. Bu durum üzerine Osmanlı Ordusu ilerleyerek, 25 Nisan 1897'de Yenişehir, 28 Nisan'da da Tırhala'yı ele geçirdi. Edhem Paşa komutasındaki Osmanlı birlikleri doğuya doğru ilerleyerek 8 Mayıs'ta çok büyük stratejik öneme sahip bir liman kenti olan Volos'a girdi. Osmanlı Ordusu'nun önünde Yunanistan’ın başkenti Atina'ya girmesini engelleyecek artık, ciddi bir güç kalmamıştı.

Gelişimelerin ardından Atina'nın düşeceğini anlayan Avrupa Devletleri'nin aralarında anlaşması üzerine, Rus Çarı II. Nikolay (1868-1918) Osmanlı padişahı II. Abdülhamid'e (1842-1918) bizzat telgraf çekerek savaşın durdurulmasını talep etti. Padişahın iradesi uyarınca, yaklaşık bir ay sonra 19 Mayıs'ta Osmanlı ordusu fiilen savaşı kesti. 20 Mayıs 1897 günü ise mütareke imzalandı.

Osmanlı - Yunan Savaşının sonunda, 4 Aralık 1897 günü İstanbul Antlaşması imzalanmış ve Osmanlılar savaş sırasında ele geçirdiği Teselya’yı boşaltmıştır. Buna karşılık; Yunanistan, Osmanlı Devleti'ne 4 milyon lira savaş tazminatı, savaş sırasında halka verdiği zararlara karşılık da 100 bin lira tazminat ödemiştir. Son olarak, Girit Osmanlı yönetiminde kalmış, ancak antlaşma gereği padişahın atayacağı Hristiyan bir vali tarafından yönetilmesi kabul edilmiştir. Bu antlaşmayla Girit özerk hale gelmiş daha sonra Yunanistan Girit’i tekrar işgal etmiş ve adayı Yunanistan’a bağlamıştır. 

Ardından Balkan Savaşları (1912-1913) sonunda imzalanan Atina Antlaşması (14 Kasım 1913) ile (Selânik, Yanya ve Girit Yunanistan Krallığına bırakılmış ve Meriç Nehri sınır kabul edilmiştir.) Girit kesin olarak Yunanistan’a bağlamıştır.

Gelişen bu olaylar sırasında ise Giritli Türkler önce Türkiye'ye göç etmek zorunda kalmış ve ilerki yıllarda Kurtuluş Savaşı sonrası Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesi ile birlikte (1923 yılında Lozan Barış Antlaşması'na ek olarak yapılan sözleşme uyarınca) tekrar Girit'e göçe zorlanmıştır. 

Kaynak: "Osmanlı Savaşları" vikipedi 
Görsel: "Girit Türkleri 19.-20. yy" EA Şövalyesi-vikipedi